واکاوی شیوه های عملکرد آصف محسنی در تعامل با تعارضات نجاشی و طوسی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای علوم قرآن و حدیث دانشگاه اراک، اراک، ایران.

2 استادیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه اراک، اراک، ایران.

3 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه اراک، اراک، ایران.

چکیده

بعد از تأسیس مدرسه حلّه و اعتبارسنجی حدیث بر پایه سند، آراء رجالی نجاشی و شیخ طوسی ـ از رجالیان مشهور شیعه ـ از اهمیت فراوانی برخوردار گردید. نجاشی و شیخ طوسی بنا بر وظیفة علم رجال، که تعیین وثاقت و ضعف راویان است؛ در کتب خود به برخی جرح و تعدیل­ها اشاره کرده­اند، ولی گاهی اوقات آرائشان در مورد وثاقت و ضعف یک راوی متعارض شده است. در همین راستا این نوشتار با روش تحلیلی-توصیفی درصدد بررسی چگونگی مواجهه و تعامل آصف­محسنی از رجال­پژوهان معاصر با این تعارض­ها برآمده است. در نهایت این نتیجه حاصل شد که نحوه مواجهه با تعارضات نجاشی و شیخ طوسی، قاعده و قانون خاصی ندارد بلکه بستگی به استنباط و اطمینانی دارد که برای شخص مجتهد و رجال­پژوه به وجود می­آید. در ضمن هیچ دلیلی محکمی برای ترجیح آراء نجاشی بر شیخ طوسی در دست نیست و نحوه تعامل نسبت به راویان بر حسب اطمینانی که برای پژوهشگر حاصل می­شود متفاوت است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

How Does Asef-Mohseni Act While Facing with Najāshī’s and Ṭūsī’s Contradictions

نویسندگان [English]

  • Majid Zeidi-Joudaki 1
  • Ali Hasanbagi 2
  • Alireaza Tabibi 2
  • Ebrahim Ebrahimi 3
1 PhD Candidate of Arak University, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Theology and Islamic Teachings, Arak University, Iran.
3 Associate Professor, Department of Qur’an and Hadith Sciences, Arak University, Iran.
چکیده [English]

Najāshī and Sheikh Ṭūsī are among the most well-known Shiite biographers (rijālīs), whose rijālī views were of great importance of consideration, especially following the establishment of the Hilla School and the improvement of Hadith validation on the basis of its chain of transmitters (sand). They referred to some attributions of narrators in their books, according to the task of Rijāl science, which is the determination of the authenticity and weakness of narrators. Nevertheless, sometimes their views about a narrator are contradictory. The present paper, based on the descriptive-analytical method, attempts to investigate “how Asef-Mohseni, a contemporary rijāl scholar, interacts with such contradictions”. Consequently, the results show that the interaction with contradictions of Najāshī and Sheikh Ṭūsī does not follow a single method, but it depends on the view of a rijālī scholar, regarding to the situation of a narrator. Additionally, it is argued that there is no solid reason to prefer Najāshī to Sheikh Ṭūsī on a certain case and hence the quality of interactions with narrators are different, based on the confidence that a researcher obtains.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Rijāl science
  • contradictions
  • Najāshī
  • Ṭūsī
  • Asef-Mohseni
  1. قرآن کریم.
  2. آقا بزرگ طهرانی(بی­تا)، الذریعة إلى تصانیف الشیعة، بیروت: دار الاضواء.
  3. اردبیلى، احمد بن محمد(1403ق)، مجمع الفائدة و البرهان فی شرح إرشاد الأذهان، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
  4. اردبیلى، محمد بن على(1403ق)، جامع الرواة و ازاحة الاشتباهات عن الطرق و الأسناد، بیروت: دار الأضواء.
  5. استرآبادى، محمد بن على(1422ق)، منهج المقال فی تحقیق أحوال الرجال، قم: موسسة آل البیت (ع) لإحیاء التراث.
  6. اشتهاردى، على پناه(1417ق)، مدارک العروة (للإشتهاردی)، تهران: دار الأسوة للطباعة و النشر.
  7. افندی، میرزا عبدالله(1410ق)، ریاض العلماء و حیاض الفضلاء، بتحقیق: سید أحمد حسینى، قم: مکتبة آیة الله المرعشى.
  8. بحرالعلوم، محمدمهدى(1363ش)، رجال السید بحر العلوم «المعروف بالفوائد الرجالیة»، تهران: مکتبة الصادق (ع).
  9. بحرانى، سلیمان(1412ق)، معراج أهل الکمال إلى معرفة الرجال، بی­جا: عبدالزهراء العویناتی.
  10. جزائری، سیدنعمت الله(بی­تا)، غایه المرام فی شرح تهذیب الاحکام، مخطوط.
  11. جزائری، عبدالنبی(1418ق)، حاوى الأقوال فى معرفة الرجال، تحقیق: مؤسسة الهدایة لإحیاء التراث.
  12. حافظیان، ابوالفضل(1382ش)، رسائل فی درایه الحدیث، قم: دارالحدیث.
  13. حسینى صدر، على(1430ق)، الفوائد الرجالیة(حسینی صدر)، قم: دلیل ما.
  14. خاقانى، على بن حسین(1362ش)، رجال الخاقانى، قم: مکتب الإعلام الإسلامی.
  15. خواجویى، اسماعیل(1413ق)، الفوائد الرجالیة،  بتحقیق: مهدی رجایی، مشهد: آستانة الرضویة المقدسة، مجمع البحوث الإسلامیة.
  16. خویى، سید ابو القاسم(1418ق)، موسوعة الإمام الخوئی، قم: مؤسسة إحیاء آثار الإمام الخوئی.
  17. راضى، حسین(1421ق)، تاریخ علم الرجال و أهمیة رجال النجاشى، بیروت: مؤسسة البلاغ.
  18. رحمان­ستایش، محمدکاظم(1389ش)، آشنایی با دانش و منابع رجالی شیعه، دانشکده مجازی قرآن و حدیث.
  19. زنجانى، سید موسى(1419ق)، کتاب نکاح (زنجانى)، قم: مؤسسه پژوهشى راى‌پرداز.
  20. سبزوارى، محمد باقر(1247ق)، ذخیرة المعاد فی شرح الإرشاد، قم: مؤسسه آل البیت (ع).
  21. سند، محمد(1431ق)، الاجتهاد و التقلید فی علم الرجال و اثره فی التراث العقائدی، قم: باقیات.
  22. سند، محمد(1429ق)، بحوث فى مبانى علم الرجال، قم: باقیات.
  23. شوشترى، محمد تقى(1410ق)، قاموس الرجال، بتحقیق: مؤسسة النشر الإسلامی، قم: جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة بقم.
  24. شهید ثانى، زین الدین بن على(1413ق)، مسالک الأفهام إلى تنقیح شرائع الإسلام، قم: مؤسسة المعارف الإسلامیة.
  25. شیخ بهائى(1390ق)‌، الوجیزه فی علم الدرایه، قم: بصیرتى.
  26. شیخ بهائی(بی­تا)‏، معالم الدین و ملاذ المجتهدین‏، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
  27. صدر، سیدحسن(بی­تا)، نهایه الدرایه، بتحقیق: ماجد الغرباوی، قم: نشر المشعر.
  28. طوسى، محمد بن حسن(1390ق)، الاستبصار فیما اختلف من الأخبار، تهران: دار الکتب الإسلامیة.
  29. طوسى، محمد بن حسن(1373ش)، رجال الطوسی(جامعه مدرسین)، قم: جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة بقم، مؤسسة النشر الإسلامی.
  30. طوسى، محمد بن حسن(1417ق)، العدة فی أصول الفقه، بتحقیق: محمد رضا الأنصاری، قم: المطبعة ستاره.
  31. طوسى، محمد بن حسن(1411ق)، الغیبة (للطوسی)/ کتاب الغیبة للحجة، قم: دار المعارف الإسلامیة.
  32. طوسى، محمد بن حسن(1420ق)، فهرست کتب الشیعة و أصولهم و أسماء المصنفین و أصحاب الأصول، قم: مکتبة المحقق الطباطبائی.
  33. عاملى، سید جواد(بی­تا)، مفتاح الکرامة فی شرح قواعد العلاّمة، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
  34. عاملى، محمد بن حسن(1419ق)، استقصاء الاعتبار فی شرح الاستبصار، قم: مؤسسه آل البیت(ع).
  35. عاملى، محمد بن على(1411ق)، مدارک الأحکام فی شرح عبادات شرائع الإسلام، لبنان: مؤسسه آل البیت(ع).
  36. عاملى، میر سید احمد(بی­تا)، مناهج الأخیار فی شرح الاستبصار، قم: مؤسسه اسماعیلیان.
  37. عزیزی، سیدمجتبی؛ مطیعی، میثم(1393ش)، «مبنای ملاک های ترجیح اقوال رجالیون در تعارض جرح و تعدیل»، حدیث­پژوهی، شماره11، صص49-84.
  38. عظیمی، حمید (بی تا)، نگاهی بر وثاقت ابوالعباس نجاشی، www.academia.edu
  39. فضلی، عبدالهادی(1430ق)، اصول علم الرجال، بیروت: مرکز الغدیر للدراسات و النشر و التوزیع.
  40. قمى، ابوالقاسم(1378ق)، قوانین الأصول، تهران: بی نا.
  41. قمّى، محمد مؤمن(1425ق)، الولایة الإلهیة الإسلامیة أو الحکومة الإسلامیة، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
  42. کلباسى، ابوالهدى(1419ق)، سماء المقال فی علم الرجال، قم: مؤسسة ولی العصر (ع) للدراسات الإسلامیة.
  43. کلباسى، محمد(1422ق)، الرسائل الرجالیة، بتحقیق: محمدحسین درایتی، قم: موسسه علمى فرهنگى دار الحدیث، سازمان چاپ و نشر.
  44. کنى تهرانى، على(1421ق)، توضیح المقال فی علم الرجال، قم: موسسه علمى فرهنگى دار الحدیث.
  45. گیلانى، سید محمد باقر(1427ق)، مقالة فی تحقیق إقامة الحدود فی هذه الأعصار، قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى حوزه علمیه قم.
  46. مازندرانى، (محمد) اسماعیل(1411ق)، الرسائل الفقهیة (للخواجوئی)، قم: دار الکتاب الإسلامی.
  47. مازندرانى، على اکبر(بی­تا)، مقیاس الرواة، قم: جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة بقم، مؤسسة النشر الإسلامی.
  48. مامقانى، عبدالله(1431ق)، تنقیح المقال فی علم الرجال، قم: موسسة آل البیت (ع) لإحیاء التراث.
  49. مجلسى، محمدتقى(1406ق)، روضة المتقین فی شرح من لا یحضره الفقیه،  قم: مؤسسه فرهنگى اسلامى کوشانبور.
  50. محسنى، محمد آصف(1430ق)، الأحادیث المعتبرة فی جامع أحادیث الشیعة، قم: صبح صادق.
  51. محسنى، محمد آصف(1432ق)، بحوث فی علم الرجال، قم: مرکز المصطفى العالمی.
  52. محسنى، محمد آصف(1394ش)، بدایة علم الرجال، قم: نشر ادیان.
  53. محسنى، محمد آصف(1429ق)، حدود الشریعة، قم: بوستان کتاب قم.
  54. محسنى، محمد آصف(1426ق)، الفقه و مسائل طبیة، قم: بوستان کتاب قم.
  55. محسنى، محمد آصف(1423ق)، مشرعة بحار الأنوار،  قم: مکتبه عزیزی.
  56. محسنى، محمد آصف(1434ق)، معجم الأحادیث المعتبرة، قم: نشر ادیان.
  57. نجاشى، احمد بن على(1365ش)، رجال النجاشی، قم: جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة بقم، مؤسسة النشر الإسلامی.
  58. نراقى، مولى احمد بن محمد مهدى(1415ق)، مستند الشیعة فی أحکام الشریعة، قم: مؤسسه آل البیت(ع).
  59. نراقى، میرزا ابو القاسم بن محمد بن احمد(1422ق)، شعب المقال فی درجات الرجال، قم: کنگره بزرگداشت نراقى.
  60. نمازى شاهرودى، على(1414ق)، مستدرکات علم رجال الحدیث، تهران: بی نا.
  61. نورى، میرزا حسین(1417ق)، خاتمة المستدرک، قم: مؤسسه آل البیت(ع).