سریانی‌گرایی در مطالعات قرآنی معاصر غرب

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

چکیده

از آغاز سدۀ بیست‌ویکم آثاری از سوی برخی پژوهشگران غربی دربارۀ قرآن منتشر شده است که آنها را می‌توان متمایل به منابع سریانی یا «سریانی‌گرا» نامید. سریانی‌گراها معتقدند که گویش سریانی در اندیشۀ جهان مسیحیت عربی رایج بوده است وقرآن عربی نیز در این جهان پدید آمد. بنابراین، قرآن، احادیث وباورهای نخستین اسلامی باید در پرتو منابع سریانیِ پیش از اسلام ومعاصر با پیدایش این متون و باورها تفسیر شوند.براساس این رویکرد، قرآن واحادیث اسلامی در بافت منابع سریانی – نسبت به دیگر منابع پیش از اسلام و منابع عربی پس از اسلام – بهتر فهم و تفسیر می‌شوند.
در این مقاله پس از اشاره به پیشینۀ بحث و جریان‌شناسی قرآن‌پژوهان غربی دو سدۀ گذشته در این زمینه و نیز دلیل اهمیت سریانی در فهم و تفسیر قرآن، چهار نمونه از پژوهش‌های سریانی‌گراها معرفی شده است که به ترتیب عبارتند از: دو تعبیر ثالثُ ثَلاثَةٍ و شُبِّهَ لَهُم در قرآن از سیدنی گریفیت؛ «مطالعۀ تطبیقی داستان حضرت یوسف با منابع سریانی» از یوزف ویتستوم؛ «نکوهش‌های قرآن در مقایسه با انجیل سریانی متّی»، نوشتۀ عمران اقبال البدوی؛ و سرانجام، مقاله‌ای از ایلکا لیندشتِدت دربارۀ وقایع آخرالزمانی در سدۀ نخست هجری. براساس نتیجۀ مطالعه، علی‌رغم اینکه می‌توان پذیرفت شاید این منابع زمینۀ شفاهی داستانهای بایبلی را فراهم آورده باشند، و بنابراین، گاهی فهم بهتری از آیات قرآن – به‌ویژه در زمینۀ داستانهای پیامبران – به‌دست می‌دهند، اما نمی‌توان به بهانۀ اشکالاتی در منابع اسلامی، آنها را به‌کلی کنار گذاشت و یکسره به سراغ منابعی رفت که خود محل بحث و تردیدند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Syriacism In Contemporary Western Qur’anic Studies

نویسنده [English]

  • saeid shafiei
Assistant Professor, Department of Qur’an and Hadith Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran.
چکیده [English]

Since the beginning of the 21st century, a group of western scholars have written works on the Qur’an, namely Syriac-oriented. Syriacists believe that the Syriac dialect was being spoken in the world of Arab Christianity and so the Arabic Qur’an originated in this world. Therefore, the Qur’an, the first Islamic hadiths and beliefs need to be interpreted in the light of pre-Islamic Syriac sources or simultaneous with the emergence of these texts and beliefs. Accordingly, the Qur’an and Islamic hadiths are better understood and interpreted in the context of Syriac sources than other pre-Islamic and post-Islamic Arabic sources. Referring to the background and trends of Qur’anic scholarship in the West during the last two centuries and the importance of Syriac in understanding and interpreting the Qur’an, four examples of Syriac-oriented researches are introduced here: “The statements of thālitu thalātha (ثالثُ ثَلاثَةٍ) and also shubbiha lahum (شُبِّهَ لَهُم) in the Qur’an” by Sidney Griffith; “Joseph among the Ishmaelites: Q 12 in light of Syriac sources” by Joseph Witztum; “Condemnation in the Qur’an and the Syriac Gospel of Matthew” by Emran Iqbal El-Badawi; and finally, an article by Ilkka Lindstedt about the apocalyptic events in the first century AH. In conclusion, although it may be admitted that these sources may have provided the oral context for Bible stories, and therefore sometimes provide a better understanding of Qur’anic verses, especially the stories of the prophets, they could not be giving up altogether, as excuses for flaws in Islamic sources, and turned entirely to sources that were themselves controversial.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Syriacism
  • Contemporary Western Qur’anic Studies
  • Sydney Griffith
  • Joseph Witztum
  • Emran Iqbal El-Badawi
  • Ilkka Lindstedt
  1. قرآن کریم.
  2. ابن قتیبه دینورى، عبدالله بن مسلم (1423ق)، الشعر و الشعراء، قاهره: دار الحدیث.
  3. ابن منظور افریقی (1412)، لسان العرب، چاپ علی شیری، بیروت.
  4. ‏ابوعبیده معمر بن مثنّی (1374)، مجاز القرآن، تحقیق: محمد فؤاد سزگین، القاهرة: مکتبة الخانجی.
  5. بعلبکی، رمزی منیر (1999)، فقه العربیة المقارَن: دراسات فی اصوات العربیة وصرفها ونحوها علی ضَوء اللغات السامیة، بیروت: دار العلم للملایین.
  6. بغدادی (1998)، خزانة الأدب، چاپ محمد نبیل طریفی/ إمیل بدیع الیعقوب، بیروت.
  7. بیرونی، ابوریحان محمد بن احمد خوارزمی (1422)، الآثار الباقیة عن القرون الخالیة، تهران: مرکز نشر میراث مکتوب‏.
  8. جوالیقی، ابومنصور موهوب بن احمد (1867)، المعرب من الکلام الاعجمی، لایپزیگ.
  9. دارمی، عبدالله بن بهرام (1349)، السنن، دمشق: مطبعة الاعتدال.
  10. زرکشی، محمد بن عبدالله (1376)، البرهان فی علوم القرآن، چاپ محمد ابوالفضل ابراهیم، بیروت.
  11. سیوطی، عبدالرحمان بن ابی‌بکر (1416)، الاتقان فی علوم القرآن، چاپ سعید مندوب، بیروت.
  12. شافعی، محمد بن ادریس (بی‌تا)، الرسالة، تحقیق: احمد محمد شاکر، بیروت: المکتبة العلمیة.
  13. شافعی (1403)، کتاب الأم، دار الفکر، الطبعة الثانیة.
  14. طبرسی، امین الاسلام فضل بن حسن (1415)، تفسیر مجمع البیان، بیروت: مؤسسة الأعلمی.
  15. طبری، محمد بن جریر (1415)، جامع البیان، به کوشش شیخ خلیل المیس/ صدقی جمیل العطار، بیروت: دار الفکر.
  16. طوسی، محمد بن حسن (1409)، التبیان، چاپ أحمد حبیب قصیر العاملی، مکتب الإعلام الإسلامی.
  17. نعیم بن حماد مروزی (1414)، کتاب الفتن، به کوشش سهیل زکّار، بیروت: دار الفکر.
  18. Baalbaki, Ramzi Mounir (2004), “Early Arab lexicographers and their use of Semitic languages,” Berytus 31, 1983, 117–27, reprinted in his Grammarians and Grammatical Theory in the Medieval Arabic Tradition, Aldershot: Ashgate/Variorum.
  19. Brock, Sebastian Paul (1997), A Brief Outline of Syriac Literature, first published, St. Ephrem Ecumenical Research Institute, Baker Hill, Kottayam, India.
  20. Donner, Fred M. (2011), “The historian, the believer, and the Qur' an”, in: New Perspectives on the Qur’an: The Qur’an in its historical context 2, Edited by Gabriel Said Reynolds, Routledge.
  21. El-Badawi, Emran (2011), “Condemnation in the Qur'an and the Syriac Gospel of Matthew”, in: New Perspectives on the Qur’an: The Qur’an in its historical context 2, Edited by Gabriel Said Reynolds, Routledge, 449-466.
  22. El-Badawi, Emran Iqbal (2014), The Qur’an and the Aramaic gospel traditions, Routledge.
  23. Griffith, Sidney (2007), "Syriacisms in the Arabic Qur'an: Who were those who said 'Allah is third of three'," in M. Bar-Asher, S. Hopkins, S. Stroumsa, and B. Chiesa (eds), A Word Fitly Spoken: Studies in Medieval Exegeses of the Hebrew Bible and the Qur 'an, Jerusalem: The Ben-Z vi Institute, 83-110.
  24. Griffith, Sidney H. (2008), “Christian lore and the Arabic Qur’an: the “Companions of the Cave” in Surat al-Kahf and in Syriac Christian tradition”, in: The Qur’an in its Historical Context, edited by Gabriel Said Reynolds, Routledge, 217-222.
  25. Griffith, Sidney H. (2011), “Al-Naṣārā in the Qur' an: a hermeneutical reflection”, in: New Perspectives on the Qur’an: The Qur’an in its historical context 2, Edited by Gabriel Said Reynolds, Routledge, 301-322.
  26. Griffith, Sidney H. (2017), “ Ephraem the Syrian, the Quran, and the Grapevines of Paradise: An Essay in Comparative Eschatology”, In: Roads to Paradise: Eschatology and Concepts of the Hereafter in Islam (2 vols.), Editors: Sebastian Günther and Todd Lawson, Brill, v.2, 781-805.
  27. Hoyland, Robert, G (1997), Seeing Islam as Others Saw It: A Survey and Evaluation of Christian, Jewish and Zoroastrian Writings on Early Islam, The Darwin Press, INC. Princeton, New Jersey, (second printing, 2001).
  28. Jeffery, Arthur (2007), The foreign vocabulary of Qor’an, Leiden – Boston, With A Foreword by Gerhard Böwering and Jane Dammen MCAuliffe.
  29. Lindstedt, Ilkka (2019), “The Last Roman Emperor, the Mahdī, and Jerusalem”, in: Understanding the Spiritual Meaning of Jerusalem in Three Abrahamic Religions, edited by Antti Laato, Brill.
  30. A. (1927), Syriac Influence on the Style of the Kuran, Manchester: The University Press.
  31. Neuwirth, Angelika (2014), Scripture, Poetry and the Making of a Community: Reading the Qur’an as a Literary Text, Oxford: Oxford University Press.
  32. Nöldeke, Theodor (2003), The history of the Qur'an/ by Theodor Nöldeke, Friedrich Schwally, Gotthelf Bergsträßer, Otto Pretzl; edited and translated by Wolfgang H. Behn, Brill.
  33. Reynolds, Gabriel Said (2008), The Qur’an in its Historical Context, Introduction: Qur’anic studies and its controversies, Routledge, 1-25.
  34. Rippin, Andrew (2008), “Syriac in the Qur’an: classical Muslim theories”, in: The Quran in its Historical Context, edited by Gabriel Said Reynolds, Routledge, 249-250.
  35. Torrey, Charles Cutler (1933), The Jewish Foundation of Islam, New York, Jewish Institute of Religion Press.
  36. Witztum, Joseph (2011), “Joseph among the Ishmaelites: Q 12 in light of Syriac sources”, in: New Perspectives on the Qur’an: The Qur’an in its historical context 2, Edited by Gabriel Said Reynolds, Routledge, 425-448.