نقد نگره تضعیف محمد بن عیسی بن عبید بن یقطین

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد تمام فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشکده الهیات دانشگاه مازندران

2 دانشیار علوم قرآن و حدیث دانشکده الهیات دانشگاه مازندران

3 مدرس موسسه آموزش عالی پارسا

چکیده

ابوجعفر محمّد بن عیسی بن عبید، از راویان و اصحاب امام رضا، امام جواد، امام هادی، امام حسن عسکری(علیهم السلام) است. قدمای از رجالیون و بزرگان این فن در شخصیت رجالی محمد بن عیسی بن عبید اختلاف نظر دارند. پس از نقد و بررسی این نتیجه حاصل است که مقتضی برای وثاقت محمد بن عیسی بن عبید هم‌چون روایت فضل بن شاذان و توثیق وی توسط نجاشی و اصحاب امامیه، وجود دارد و تنها چیزی که به عنوان مانع برای وثاقت محمد بن عیسی بن عبید محسوب می شود، تضعیف شیخ طوسی است که خود بنفسه موضوعیت نداشته بلکه مستند به استثنا صورت گرفته توسط ابن ولید و شیخ صدوق در روایات محمد بن عیسی بن عبید می‌باشد. این استثنا و تضعیف نیز تنها در مورد منفردات محمد بن عیسی بن عبید از یونس بن عبد الرحمن و یا منفردات محمد بن احمد بن یحیی از محمد بن عیسی بن عبید به سند منقطع است نه مطلق روایات محمد بن عیسی بن عبید. لذا روایاتی که محمد بن عیسی بن عبید در اسناد آن قرار گرفته است، در صورتی که از نوع این دو دسته از روایات نباشد، نمی توان آنها را با استناد به رای ابن ولید و شیخ صدوق، ضعیف دانست. بر این اساس سخنان ابن ولید و شیخ صدوق ظهور در تضعیف محمد بن عیسی بن عبید ندارد تا اینکه منافات با ادله توثیق محمد بن عیسی داشته باشد. در نتیجه می توان با توجه به دلائل توثیق محمد بن عیسی بن عبید، وثاقت محمد بن عیسی بن عبید را اثبات نمود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Criticizing the Theory of Weakness of Muhammad b. Isa b. Obayd b. Yaqtin

نویسندگان [English]

  • Ali Akbar Ezadifar 1
  • Seyyed Ali Akbar Rabie Nattaj 2
  • Seyyed Mojtaba Hoseyn Nezhad 3
چکیده [English]

Abu Ja'far Muhammad b. Isa b. Obayd b. Yaqtin is one of the companions and narrators of Imam Reza, Imam Hadi, Imam Javad and Imam Hassan Al-askari (PBUT). His authenticity is of great debate between the experts on narrators (Rijalis) Analyzing different points of view, it is concluded that all the exigencies for confirming him as authentic are available such as Fazl ibn Shazan’s narration and his confirmation by Najashi and Imami scholars. The only exception considered as an obstacle to his confirmation, is Tusi’s assertion of his been weak .A judgment that has no evidence in support unless Saduq and Ibn Valid’s exculsions of his narrations which is not a general rule and is actually restricted to his narrations of Yunos b. Abdulrahman or that of Muhammad b. Ahmad b. Yahya from him through broken chain. Therefore, the narrations on the authority of Muhammad b. Isa b. Obayd cannot be considered as weak, not having the two mentioned features, simply due to Sadugh and Ibn Valid’s judgment which cannot be considered as contradictory to the authenticity of Muhammad b. isa. Therefore, according to the evidence, it can be concluded that Muhammad b. Isa b. Obayd b. Yaqtin is authentic. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Muhammad b. Isa b. Obayd
  • Najashi
  • Tusi
  • ibn Valid
  • Nawader al- Hikma
-     قرآن کریم.

-     ابن اثیر، مجدالدین، (بی تا)،  النهایة فی غریب الحدیث و الاثر، چ1، بی­جا: موسسه مطبوعاتی اسماعیلیان.

-     آخوند خراسانى، محمد کاظم بن حسین، (1409ق)، کفایة الأصول، چ1، قم: طبع آل البیت.

-     استرآبادی، محمد علی،(بی تا)، منهج المقال، بی جا: بی نا.

-     بحرالعلوم، سید مهدى، (1405ق)، الفوائد الرجالیة، چ1، تهران: مکتبة الصادق.

-     بحرانى، احمد بن صالح، (1419ق)، الرسائل الأحمدیة، چ1، قم: دار المصطفى لإحیاء التراث.

-     بحرانى، یوسف بن احمد بن ابراهیم، (1405ق)، الحدائق الناضرة فی أحکام العترة الطاهرة، چ1، قم: دفتر انتشارات اسلامى.

-     بروجردى، حسین، (1412 ق)، الحاشیة على کفایة الأصول، چ1، قم: انصاریان.

-     بهبهانی، محمد باقر بن محمد اکمل، (بی تا)، تعلیقة علی منهاج المقال، بی جا: بی نا.

-     ترمس العاملی، امین، (1417ق)، ثلاثیات الکلینی و قرب الاسناد، قم: دار الحدیث.

-     حائری یزدى، مرتضى بن عبد الکریم، (1426ق)، شرح العروة الوثقى، چ1، قم: دفتر انتشارات اسلامى.

-     حر عاملى، محمد بن حسن، (1409ق)، وسائل الشیعه، چ1، قم: موسسه آل البیت(ع).

-     حلّى، جمال الدین احمد بن محمد اسدى، (1410ق)، المقتصر من شرح المختصر، چ1، مشهد: مجمع البحوث الإسلامیة.

-     حلّى، حسن بن على بن داود، (1383)، الرجال، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

-     حلّى، حسن بن یوسف بن مطهر اسدى(علامه حلی)،(1410قإرشاد الأذهان، قم، دفتر انتشارات اسلامى.

-     حلّى، حسن بن یوسف بن مطهر اسدى(علامه حلی)، (1414 ق)، تذکرة الفقهاء، چ1، قم: مؤسسه آل البیت (ع).

-     حلّى، حسن بن یوسف بن مطهر اسدى(علامه حلی)، (1381ق)، خلاصة الأقوال، چ1، نجف: منشورات المطبعة الحیدریة.

-     حلّى، حسن بن یوسف بن مطهر اسدى(علامه حلی)، (1413ق)، مختلف الشیعة، چ1، قم: دفتر انتشارات اسلامى.

-     حلّى، حسن بن یوسف بن مطهر اسدى(علامه حلی)، (1412ق)، منتهى المطلب، چ1، مشهد: مجمع البحوث الإسلامیة.

-     حلی، نجم الدین جعفر بن حسن(محقق حلی)، (1407ق)، المعتبر فی شرح المختصر، چ1، قم: مؤسسه سید الشهداء(ع).

-     حلی، نجم الدین جعفر بن حسن(محقق حلی)، (1412ق)، نکت النهایة، چ1، قم: دفتر انتشارات اسلامى.

-     خواجویی، محمد اسماعیل، (1413ق)، الفوائد الرجالیة، مشهد: مجمع البحوث الإسلامیة.

-     راغب اصفهانى، حسین بن محمد، (1412ق)، مفردات ألفاظ القرآن، چ1، لبنان، صسوریه: دار العلم، صالدار الشامیة.

-     سبحانی، جعفر، (1413ق)، کلیات فی علم الرجال، قم: مرکز مدیرت حوزه علمیه قم.

-     سبزوارى، محمد باقر بن محمد مؤمن(1427ق)، ذخیرة المعاد فی شرح الإرشاد، چ1، قم: مؤسسه آل البیت(ع).

-     سروی مازندرانى، محمد هادی بن محمد صالح، (1382ق)، شرح فروع الکافی، تهران: المکتبة الإسلامیة.

-     سیوری، مقداد بن عبد اللّه، (1404ق)، التنقیح الرائع لمختصر الشرائع، چ1، قم: کتابخانه آیة الله مرعشى.

-     شفتی گیلانى، سید محمد باقر، (1427ق)، مقالة فی تحقیق إقامة الحدود فی هذه الأعصار، چ1، قم: دفتر تبلیغات اسلامى.

-     صدر، سید حسن، (بی تا)، نهایة الدرایة فی شرح الوجیزه، بی جا: نشر المشعر.

-     صدر، سید رضا، (1420ق)، الاجتهاد و التقلید، چ1، قم: دفتر تبلیغات اسلامى.

-     صدوق، محمّد بن على بن بابویه، (1362ش)، الخصال، چ1، قم، جامعه مدرسین.

-     صدوق، محمّد بن على بن بابویه، (1413ق)، کتاب من لا یحضره الفقیه، چ2، قم: دفتر انتشارات اسلامى.

-     صدوق، محمّد بن على بن بابویه، (1418ق)، الهدایة فی الأصول و الفروع، چ1، قم: مؤسسه امام هادى(ع).

-     طوسى، ابو جعفر محمد بن حسن، (1390ق)، الاستبصار، چ1، تهران: دار الکتب الإسلامیة.

-     طوسى، ابو جعفر محمد بن حسن، (1407ق)، تهذیب الاحکام، چ4، تهران: دار الکتب الاسلامیه.

-     طوسى، ابو جعفر محمد بن حسن، (1427)،  الرجال، چ3، قم: دفتر انتشارات اسلامى.

-     طوسى، ابو جعفر محمد بن حسن، (بی تا)، الفهرست، چ1، نجف: المکتبة الرضویة.

-     طوسى، ابو جعفر محمد بن حسن، (1400ق)، النهایة، چ2، بیروت: دار الکتاب العربی.

-     عاملى، ابو جعفر محمد بن حسن، (1419ق)، استقصاء الاعتبار فی شرح الاستبصار، چ1، قم: مؤسسه آل البیت(ع).

-     عاملى، زین الدین بن على(شهید ثانی)، (1421ق)، رسائل الشهید الثانی، چ1، قم: دفتر تبلیغات اسلامى.

-     عاملى، زین الدین بن على(شهید ثانی)، (بی تا)،  الرعایة فی علم الدرایة، بی جا: بی نا.

-     عاملى، زین الدین بن على(شهید ثانی)، (1402ق)، روض الجنان فی شرح إرشاد الأذهان، چ1، قم: دفتر تبلیغات اسلامى.

-     عاملى، زین الدین بن على(شهید ثانی)، (1413ق)، مسالک الأفهام، چ1، قم: مؤسسة المعارف الإسلامیة.

-     علوی عاملى، میر سید احمد، (بی تا)، مناهج الأخیار فی شرح الاستبصار، چ1، قم: مؤسسه اسماعیلیان، بی تا.

-     فاضل لنکرانى، محمد فاضل، (1427ق)، تفصیل الشریعة فی شرح تحریر الوسیلة - المکاسب المحرمة، چ1، قم: مرکز فقهى ائمه اطهار(ع).

-     فراهیدى، خلیل بن احمد، (1410ق)، کتاب العین، چ2، قم: نشر هجرت.

-     قمّى، محمّد بن على بن بابویه(شیخ صدوق)، (1413ق)، کتاب من لا یحضره الفقیه، چ2، قم: دفتر انتشارات اسلامى.

-     کاشانى، ملا حبیب الله شریف، (1428ق)، منتقد المنافع فی شرح المختصر النافع، چ1، قم: دفتر تبلیغات اسلامى.

-     کشّى، ابو عمرو محمد بن عمر بن عبد العزیز، (1490ق)، رجال الکشی، مشهد: مؤسسه نشر دانشگاه مشهد.

-     کلینى، ابو جعفر محمد بن یعقوب، (1407ق)، الکافی، چ4، تهران: دار الکتب الإسلامیة.

-     مامقانی، عبدالله، (1411ق)، مقباس الهدایه فی علم الدرایه، قم: موسسه آل البیت(ع).

-     مجلسی اول، محمد تقى، (1406ق)، روضة المتقین، چ2، قم: مؤسسه فرهنگى اسلامى کوشانبور.

-     مجلسى دوم، محمد باقر بن محمد تقى، (1404ق)، مرآة العقول فی شرح أخبار آل الرسول، چ2، تهران: دار الکتب الإسلامیة.

-     مجلسى دوم، محمد باقر بن محمد تقى،(1406ق)، ملاذ الأخیار فی فهم تهذیب الأخبار، چ1، قم: کتابخانه آیة الله مرعشى.

-     مجلسى دوم، محمد باقر بن محمد تقى، (1420ق)، الوجیزة فی الرجال، چ1، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى.

-     محدث نورى، میرزا حسین، (1417ق)، خاتمة المستدرک، قم، مؤسسه آل البیت(ع).

-     مظفر، محمد رضا، (1430 ق)، أصول الفقه، چ5، قم: موسسة النشر الاسلامی

-     مقدس اردبیلی، احمد بن محمد، (1403ق)، مجمع الفائدة و البرهان، چاپ اول، قم: دفتر انتشارات اسلامى.

-     موسوی خویی، سید ابوالقاسم، (1418ق)، التنقیح فی شرح العروة الوثقى، چ1، قم: تحت اشراف جناب آقاى لطفى.

-      موسوی خویی، سید ابوالقاسم، (1416ق)، فقه العترة فی زکاة الفطرة، چ1، قم: شهید سید محمد تقى حسینى جلالى‌.

-      موسوی خویی، سید ابوالقاسم، (1410)،  المعتمد فی شرح المناسک، چ1، قم: منشورات مدرسة دار العلم.

-      موسوی خویی، سید ابوالقاسم،(بی تا)، معجم رجال الحدیث، بی جا، بی نا.

-     موسوی خمینى، سید روح اللّه، (1421ق)، کتاب الطهارة، چ1، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى قدس سره.

-     موسوی خمینى، سید روح اللّه، (1415ق)، المکاسب المحرمة، چ1، قم: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى قدس سره.

-     موسوی عاملى، محمد بن على، (1411ق)، مدارک الأحکام، چ1، بیروت: مؤسسه آل البیت(ع).

-     موسوی قزوینى، سید على، (1424ق)، ینابیع الأحکام فی معرفة الحلال و الحرام، چ1، قم: دفتر انتشارات اسلامى.

-     میرداماد، محمد باقر بن محمد، (1405ق)، الرواشح السماویة فی شرح الاحادیث الامامیة، قم: کتابخانه آیت الله مرعشی.

-     نائینى، محمد حسین، (1376ش). فوائد الاُصول، چ1، قم، جامعه مدرسین.

-     نجاشى، ابو الحسن احمد بن علی، (1407ق)، الرجال، قم: دفتر انتشارات اسلامى.

-     نجفى، محمد حسن، (1404ق)، جواهر الکلام،چ7،بیروت: دار إحیاء التراث العربی.

-     هادوی تهرانی، مهدی، (1371ش)، تحریر المقال فی کلیات علم رجال، تهران: نشر الزهراء.

-     ولوی، علی محمد، (1367ش)، تاریخ علم کلام و مذاهب اسلامی، تهران: انتشارات بعثت.