تبیین حدیث با قرآن ، امکان ومصادیق آن

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیات علمی دانشگاه شیراز

چکیده

رویکرد عمومی وتلقی رایج در میان دانشمندان اسلامی به خصوص محدثان ،مفسران وفقیهان ،همواره این بوده که این حدیث است که میتواند مبیّن و مفسِر قرآن باشد و از ایفای این نقش توسط قرآن نسبت به حدیث ، غفلت شده است . و این در حالی است که با واکاوی آیات مرتبط با روایات ، به این حقیقت دست می یابیم که در پاره ای موارد ، می توان وضعیت و مضامین روایات را نیز با بهره گیری از آیات تبیین نمود .
هم چنان که تخصیص حدیث با حدیث نیز جای بحث به نظر نمی رسد و می توان برای آن به حدیث نبوی لاتنتفعوا من المیته باهاب ولاعصب [ از پوست و پی مردار استفاده نکنید .] مثال زد ضرورت عرضه داشتن احادیث بر قرآن -در صورت مشکوک بودن آن ها یا به گونة مطلق – سخن به میان آمده است .می توان این روایات را به دو دستة کلی تقسیم نمود ، دستة نخست روایاتی که بر لزوم کنار نهادن احادیث نا موافق با قرآن تأکید
مصادیق مهم و قابل ذکر در این فرایند عبارتند از :
تبیین صحت و سقم حدیث با قرآن ، تخصیص ، تفسیر و نسخ حدیث با قرآن و استدلال بر مضمون حدیث با قر آن .
واژه های کلیدی :
حدیث ، قرآن ، تبیین حدیث با قرآن

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

HADITH EXPLANATION BY QURAN POSSIBILITY AND ITS SENSES

نویسنده [English]

  • Aliakbar Kalantari
چکیده [English]

The general attitude and common perception among Islamic intellectuals especially traditionists ,exegetes and jurisprudences is that it is hadith that can elucidate and interpret Qur’an , while Qur’an‘s role in this term for hadith has been neglected .Whereas taking into consideration the verses related to hadiths, it becomes clear that at times these verses clarifies the meaning of the narratives. The important instances of the Qur’an’s contribution to a better understanding of hadiths are as follows: illuminating the authenticity of hadith, interpreting, consecrating and altering hadith and confirming its meaning. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Hadith Qur’an
  • Elucidating hadith by Qur’an
-      قرآن کریم.

-      آمدی، علی بن محمد، (1403ق)، الاحکام فی اصول الاحکام، دمشق: المکتب الاسلامی

-      ابن ابی الحدید، عبدالحمید، (1404ق)، شرح نهج البلاغه، قم:کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی

-      ابن حزم، علی، (1345ق)، الاحکام فی اصول الاحکام، بی جا: انتشارات زکریا علی یوسف

-      ابن حنبل، احمد، (بی‌تا)، المسند، بیروت: دارصادر

-      -ابن رشد، حفید، (1415ق)، بدایة المجتهد، بیروت: دارالفکر

-      ابن ماجه، محمد(بی‌تا)، السنن، تحقیق محمدفوادعبدالباقی، بیروت: دارالفکر

-      ابوداود، سلیمان بن اشعث، (1410ق)، السنن، بیروت: دارالفکر

-      بخاری، محمدابن اسماعیل، (1401ق)، صحیح بخاری، بیروت: دارالفکر

-      برقی، احمدبن محمد، (1371ش)، المحاسن، قم: دارالکتب الاسلامیه

-      بیهقی، احمدبن حسین، (بی‌تا)، السنن الکبری، بیروت:دارالفکر

-      ترمذی، محمدبن عیسی، (1403ق)، السنن، بیروت: دارالفکر

-      جصّاص، احمدبن علی، (1405ق)، الفصول فی الاصول، بی جا: بی‌تا

-      حاکم نیشابوری، محمدبن محمد، (1406ق)، مستدرک الصحیحین، بیروت: دارالمعرفه

-      حرعاملی، محمدبن حسن، (1409ق)، وسائل الشیعه، قم: موسسه آل البیت علیهم السلام

-      خزاز قمی، علی بن محمد،(1401ق)،کفایه الاثر، قم: انتشارات بیدار

-      خویی، سیدابوالقاسم، (1418ق)، البیان فی تفسیرالقرآن، قم: دارالثقلین

-      دارمی، عبدالله بن بهرام، (بی‌تا)، السنن، دمشق: مطبعه الاعتدال

-      رازی، فخرالدین، (1412ق)،المحصول فی علم اصول الفقه، بیروت: موسسه الرساله

-      زیعلی، جمال الدین، (1415ق)،نصب الرایه لاحادیث الهدایه، قاهره: دارالحدیث

-      سبحانی، جعفر(1414ق)، المحصول فی علم الاصول، قم: موسسه امام صادق

-      سرخسی، محمدبن احمد،(1414ق)، الاصول، بیروت: دارالکتب العلمیه

-      سیدبن طاوس، (بی‌تا)، سعدالسعود، قم: انتشارات دارالذخائر

-      سید رضی، (1379ش)، نهج البلاغه، ترجمه فیض الاسلام، تهران: موسسه چاپ و نشر تالیفات فیض

-      -شافعی، محمدبن ادریس، (بی‌تا)، اختلاف الحدیث، بی جا: بی‌تا

-      شهید اول، محمدبن مکّی، (1272ق)، ذکری الشیعه، چاپ سنگی، بی جا: بی‌تا

-      شیرازی، ابراهیم بن علی، (1406ق)، اللمع فی اصول الفقه،بیروت:عالم الکتب

-      صدوق، محمدبن علی، بن بابویه، (1398ق)، التوحید، قم: انتشارات جامعه مدرسین

-      صدوق، محمدبن علی، بن بابویه ، (1364ش)، ثواب الاعمال، قم: انتشارات شریف رضی

-      صدوق، محمدبن علی، بن بابویه ، (1378ق)، عیون اخبار الرضا علیه السلام، تهران: انتشارات جهان

-      صدوق، محمدبن علی، بن بابویه ، (1413ق)، من لایحضره الفقیه، قم: انتشارات جامعه مدرسین

-      طباطبایی، سیدمحمدحسین، (بی‌تا)، المیزان فی تفسیرالقرآن، قم: انتشارات جامعه مدرسین

-      طریحی، فخرالدین، (بی‌تا)، مجمع البحرین، تهران: المکتبه المرتضویه لاحیاءالآثارالجعفریه

-      طوسی، محمدبن حسن، (1390ق)، الاستبصار، تهران: دارالکتب الاسلامیه

-      طوسی، محمدبن حسن ، (1414ق)، الامالی، قم: انتشارات دارالثقافه

-      طوسی، محمدبن حسن ، (1365ش)، تهذیب الاحکام، تهران: دارالکتب الاسلامیه

-      عیاشی، محمدبن مسعود، (1380ق)، تفسیرعیاشی، تهران: چاپ خانه علمیه

-      عسقلانی، ابن حجر (بی‌تا)، فتح الباری بشرح البخاری، بیروت: دارالمعرفه للطباعه والنشر

-      غزّالی، ابوحامد ، (بی‌تا )،  المستصفی فی علم الاصول، بیروت: دار الکتب العلمیه

-      قرطبی ، محمدبن احمد ، (1405ق)،  الجامع لاحکام القرآن، بیروت: داراحیاء التراث العربی

-      قمی، علی بن ابراهیم ، (1404ق)، تفسیر قمی، قم: مؤسسة دارالکتاب

-      کاشانی، ابوبکر بن مسعود ، (1409ق)، بدائع الصنائع، پاکستان: المکتبه الحبیبیه

-      کلینی، محمدبن یعقوب ، (1365ش)، الکافی، تهران: دارالکتب الاسلامیه

-      مبارکفوری، (1410ق)، تحفه الاحوذی فی شرح الترمذی، بیروت: دارالکتب العلمیه

-      مجلسی، محمدباقر، ( 1404ق )، بحارالانوار، بیروت: مؤسسه الوفاء

-      مسلم بن حجّاج، ( بی‌تا) ، صحیح مسلم، بیروت: دارالفکر

-      نجمی، محمدصادق، (1419ق)، أضواء علی الصحیحین، قم: مؤسسة المعارف الاسلامیه

-      نسائی، احمد بن شعیب، (1348ق)، السنن  بیروت: دارالفکر

-      نوری، میرزا حسین، (1408ق)، مستدرک الوسائل، قم: مؤسسة آل البیت علیهم السلام

-      هیثمی، نورالدین، ( 1408ق)، مجمع الزاوئد و منبع الفوائد، بیروت: دارالکتب العلمیه.